حديث را از حضرت صادق - عليه السلام - نقل كرده كه از جملهء وصيت‌هاى رسول اكرم - صلّى اللَّه عليه و آله - به امير المؤمنين - عليه السلام - است . و آن اين است : بِإسْنادِهِ عَنْ أَبي عَبْدِاللَّه عليه السلام قالَ : « قال أميرالمؤمنين ، عليه السلام : ثلاث علامات للمرائي : ينشط إذا رأى الناس ؛ ويكسل إذا كان وحده ؛ ويحب أن يحمد في جميع اموره » « 1 » . يعنى : « گفت امام صادق ، عليه السلام : امير المؤمنين - عليه السلام - گفت : " سه نشانه است براى رياكار : بهجت و نشاط دارد وقتى كه ببيند مردم را ؛ و كسالت پيدا مىكند وقتى تنها است ؛ و دوست دارد كه ثنا كرده شود در جميع امورش " » . چون اين سيّئهء خبيثه گاهى چنان مخفى است كه انسان خودش بىخبر است از آن - در باطن اهل ريا است و گمان مىكند عملش خالص است - لهذا براى آن علامت ذكر فرموده‌اند كه انسان به واسطهء آن علامت اطلاع بر سريرهء خود پيدا كند و در صدد معالجه برآيد . انسان در نفس خود مشاهده مىكند كه وقتى تنهاست مايل به طاعات نيست ، اگر با زحمت يا از روى عادت هم عبادتى بكند آن را با حال نمىكند ، بلكه سر و دست عمل را شكسته پاك و پاكيزه آن را تحويل نمىدهد . ولى وقتى در مساجد و مجامع حاضر شد ، و در محضر عمومى مشغول آن گرديد ، آن را از روى نشاط و دل‌چسبى و سرور و حضور قلب انجام مىدهد . مايل است ركوع و سجودش طولانى شده ، مستحباتش نيكو انجام گرفته ، اجزاء و شرايطش درست ملاحظه شود . اگر انسان قدرى هم ملتفت باشد [ و ] از نفس خود سؤال كند علت آن را ، دام خويش را از راه قدس پهن كرده به انسان تعميه مىكند كه مثلًا عبادت در مسجد چون ثوابش بيشتر است يا جماعت چون چنين و چنان است ، نشاط دارى . يا اگر در غير جماعت و مسجد شد مىگويد : مستحب است عمل را پيش مردم نيكو انجام دادن تا اين‌كه كسان ديگر اقتدا كنند و تأسّى نمايند و رغبت به مذهب پيدا كنند انسان را با هر وسيله‌اى هست گول مىزند . اين سرور و

--> ( 1 ) - الكافي ، ج 2 ، ص 295 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب الرياء » ، حديث 8 ؛ من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 261 ، حديث 824 .